Soorten eczema

Wat is eczema?
Oorzaken eczema
Soorten eczema
Zwemmerseczeem
Seborroïsch eczeem
Contacteczeem
Nummelair eczeem
Asteatotisch eczeem (craquelé eczeem)
Dyshidrotisch eczeem
Zonne-allergie
Constitutioneel – Atopische eczema
Voorkomen van eczema
Jeuk
Eczema en allergie
Eczema en voedselintollerantie
Leven met eczema
Behandeling en verzorging van de eczematische huid
Vooruitzichten

 


Wat is eczema?

(Oud grieks voor vocht afscheiden)

Eczema = verzamelnaam voor verschillende soorten huidonstekkingen

– Droge huid
– Schilferige huid
– Rode onstoken huid
– Opgezwollen huid
– Vochtafscheiding van de huid
– Secundarie infecties, vb. impetigo, herpes, …
– Littekenvorming, verdikking van de huid
– Hyperpigmentie en hypopigmentie
– Overgevoeligheid voor zonlicht

top

Oorzaken Eczema

=> Onbekend <=

– Erfelijke factor (eczema stigmata)
– Eczema gecompliceerd door allergische en niet-allergische triggers
– Niet alle eczema is allergie gerelateerd!? (+85% wel?)
– Filaggrin tekort?
– Allergie
– Intollerantie

top

Soorten eczema

Zwemmerseczeem

Geen eczeem!! Maar schimmelinfectie!
Kenmerken:
– Rode schilferige huid.

Besmettelijke schimmelinfectie! (Zwembaden)

Te behandelen door schimmeldodende producten

top

Seborroïsch eczeem

Vaak voorkomend bij pasgeborenen (6 tot 16 weken)
Hoofd en/of schaamstreek (luieruitslag)

Bij volwassenen:
Hoofdhuid, neusplooien, wenkbrouwen, achter de oren en borst.

Irritatie door huidgist (natuurlijke gist)

Te behandelen door gistdodende producten (niet te genezen)

top

Contacteczeem

Huiduitslag/ontstekking als gevolg van blootstelling aan (een) bepaalde stof(fen)

– Rode huid
– Jeuk
– Schilferende plekken
– Kleine blaasjes of bultjes

Oorzaak allergie of irritatie.

Vaak na herhaalde blootstelling

Vaak voorkomende stoffen m.b.t. overgevoeligheid/allergiereacties:

Nikkel in sieraden, cosmetica, zeep, jodium, rubber, verfstoffen, lijm, sappen van bomen, groenten en vruchten.

Precieze oorzaak van contacteczeem is opspoorbaar d.m.v. huidtesten (plaktesten)

Contacteczeem = Overgevoeligheidsmechanisme van cellulaire type.
Het is het gevolg van een sensibilisatie ten opzichte van een stof waarmee de huid voorheen in contact kwam, ‘Het contactallergeen’.

– Vaak levenslang
– Allergenen worden gevormd door enkelvoudige scheikundige stoffen (haptenen).
– Vergroot risico indien men beschadigde huid heeft (andere vormen van eczeem)

Komt voor waar de huid in contact is geweest met het ‘allergeen’.
Aangezicht, hoofdhuid, oren, hals en nek, romp, huidplooien, armen, benen, handen en polsen.

Belangrijkste Allergenen bij contacteczeem:
– Metalen en metaalzouten: bv jeansknoppen
– Kwik
– Rubbertoevoegstoffen: handschoenen, laarzen
– Harsen: lijm
– Grondstoffen voor cosmetica: parfum, bewaarmiddelen
– Farmaceutische middelen: antibiotica, anti-inflammatoire stoffen
– Bewaarmiddelen

top

Nummelair eczeem

Jeukende ronde plekken op de huid van armen en benen
Soms met vochtblaren

Meer bij mannen dan bij vrouwen

Oorzaak onbekend

top

Asteatotisch eczeem (craquelé eczeem)

Vooral bij ouderen

Oorzaak: uitdroging van de huid

Vaak gelokaliseerd op de onderbenen

top

Dyshidrotisch eczeem

Gelokaliseerd op de dikkere delen van de huid bv vingers, handpalmen en voetzolen.

Jeukende blaasjes (vochtig), kan grotere plekken vormen

Oorzaak onbekend.

top

Zonne-allergie

Abnormale huidreactie bij normale blootstelling aan licht

Symptomen:
– Sterk jeukende bolletjes
– Roodheid
– Zwelling
– Schilfering
– Jeuk
– Ademhalingsstoornissen
– …

Behandeling:
– Licht gewenning
– Licht therapie
– Anti zonnebrand middelen
– Anti-malariamiddelen

Bij zware gevallen: schadelijke lichtbronnen (zon) vermijden

Abnormale huidreactie bij normale blootstelling aan licht

top

Constitutioneel – Atopisch eczeem

Constitutioneel eczeem: (20%)
Veel voorkomende, sterk jeukende, niet besmettelijke chronische onstekking van de huid.
Afwijking begint meestal in de eerste 6 levensmaanden en verdwijnt in ongeveer de helft van de gevallen tegen de puberteit.
75% van de patiënten is jonger dan 20 jaar.
Maar het kan zich voortzetten of zich pas nadien ontwikkelen.

Atopisch eczeem: (80%)
Meest voorkomende vorm van constitutioneel eczeem gekenmerkt door de aanwezigheid van allergeen-specifieke IgE anti-lichamen (onderdeel van het atopisch syndroom).

Constitutioneel – Atopische eczema
(atopische dermatitis, neurodermatitis)

• Meest voorkomende vorm
• Chronische ziekte

Sterk jeukende onstoken huid
Veel voorkomend eerste levensjaren
Verdwijnt voor ongeveer de helft van de patiënten tijdens de pubertijd
Kan op alle leeftijden toeslaan en zich verderzetten
Opflakkeringen
Bij Chronische patiënten altijd aanwezig.
3% van de Belgen (in opmars)
7% van de kinderen
70% heeft in directe familie ook eczema, astma, hooikoorts, allergie

Prevalentie:
– 3% van de Belgen (in opmars)
– Indien aanwezig in beide ouders ? 70% kans
– 1 ouder 58% kans op atopische dermatitis
– Bij geen van beide ouders: bij eerste kind met eczema heeft het volgende kind 20 à 35 % kans op eczema.

Fysieke kenmerken:
– Plooien onder de ogen
– Verhoogd vochtverlies uit de huid
– Verlaagde sebum productie en veranderde samenstelling
– White dermatographism
– Te weinig huidvet
– Moeilijker bruinen op aangetaste huid
– Huiduitslag op alle plekken van het lichaam
– Hevige jeuk
– Pijn
– Droge schilferende huid
– Rode geïrriteerde huid (of onstoken)
– Lichenificatie
– Blaasjes en blaren
– Pigmentverandering
– Vermoeidheid

Complicaties:
– Secundaire besmetting door bacteriën
– Secundaire besmetting door virussen (herpes)
– 40% vertoont oogaantasting
– Soms uiting van immunodeficiëntie
– Chronische vermoeidheid
– Verzwakte algemene gezondheid
– Psychologische factoren

Psychologische kenmerken
– Geen genezing = geen hoop
– Sociaal isolement (kinderen)
– Sport is zeer moeilijk (zweetirritatie)
– Depressie, eenzaamheid ? vererging eczema door gebrek aan verzorging
– Financieel zwaar om te dragen
– Zelfmoord

Oorzaak:
– ?
– Erfelijke aanleg: genetische afwijking (verschillende genen) meerderheid van de mensen met constitutioneel eczeem heeft een atopische aanleg tot het ontwikkelen van een allergische aandoening => Atopisch syndroom
– Verhoogde IgE waarde => toename histamine in het lichaam
– Omgevingsfactoren
– Westerse levensstijl
– Stress, nervositeit, …
– Lage vochtigheidsgraad, water, fel zonlicht, koud weer, …
– Irriterende stoffen (chemicaliën, parfum, zeep, lotions, …)
– Allergiserende stoffen (dierenhaar, pollen, huisstofmijt, voeding, …)
– Beschadiging van de huid

top

Voorkomen van eczema = voorkomen van allergie?

Veel controverse, meerdere stellingen, …
– Langdurig geven van borstvoeding, min. 6 maanden
– Saneren van het huis vs niet saneren
– Huisdieren vs geen huisdieren
– Scandinavisch onderzoek vis eten voor zes maanden en houden van vogel als huisdier.
– Link tussen voedselallergie, voedselintollerantie en atopische eczema

top

JEUK!

Eerste definitie door Duitse arts Samuel Hafenreffer:
Onaangename gewaarwording welke de drang of reflex uitlokt tot krabben.

Definitie:
Slecht te lokaliseren, niet-adaptieve, doorgaans onaangename gewaarwording welke de drang tot krabben uitlokt

top

Eczema & allergie

Atopisch eczeem vormt een onderdeel van het ‘atopisch syndroom’
(eczema, astma, hooikoorts,…)

Inhalantie-allergenen:
Binnenomgeving: huisstofmijt, huidieren, schimmels, planten, snijbloemen, dierlijke en plantaardige produkten (kussens, verf, dekbedden), vloerbedekking
Buitenomgeving: pollen, gras, bomen (berk), onkruidsoorten

Voedselallergenen:
Kippenei (eiwit), koemelk, pinda’s, vis en schaaldieren.
Ook door minder allergene plantaardige voedingsmiddelen zoals peulvruchten, noten, zaden, fruit, groenten en granen

top

Eczema & voedselintollerantie

Eczema versterkt of veroorzaakt door intollerantie (niet IgE).
Kan wel in combinatie met allergische overgevoeligheid.

Hot flushing
Zweten
Wheezing
Eczema (onmiddellijk en vertraagd)

Veroorzaakt door:
– Kleurstoffen
– Bewaarmiddelen:

– benzoëzuur en derivaten
– nitrieten en nitraten
– sulfieten
– sorbinezuur en derivaten

– Tyramine
– Glutaminezuur en glutamaten
– Salicylzuur
– Plantaardige gommen

top

Leven met eczema

Netel-gevoel.
Leven met een handicap?
Geen keus.
Isolement (vooral voor mensen die ook voedselallergie/astma hebben)
Vermoeidheid
Voortdurend aanpassen

De huid van eczema patiënten heeft een verlaagde huidprikkeldrempel waardoor de huid gemakkelijker en sneller geïrriteerd raakt na contact met prikkels:
– Irriterende stoffen: kalk, chloor enz…
– Klimaatfactoren: droge lucht, zon (zon + inspanning = zweet = irritatie)
– Psychogene factoren: emotionele stress, life events, slaaptekort, koorts
– Gestoorde microflora: huidbacteriën, vooral stafylokokken aanwezig bij 90 % van de patiënten

Vatbaar voor schimmels zoals Candida Albicans.

Wat zoekt een eczemapatiënt?
Erkenning van de aandoening:
– Onderschat (vb. werkgever, studies)
-fun in de media (Het eiland, typetjes,…)
-Eczema is de schuld van de patiënt (stress, dokters die de patiënt opgeeft)
-Onzekerheid over de juiste behandelingsmethode en opvolging (betere omschrijving bij medisch personeel)

Efficiënte verzorging van de huid (hydratatie)

Maskeren van het probleem

Jeuk en/of pijn verlichting

Eczema

Niet te genezen! Wel te behandelen!

Chronische aandoening ? chronische behandeling

Doorbreken van de jeuk – krabcyclus

top

Behandeling en verzorging van de eczematische huid

Vroeger:
Opname in gesticht => psychische aandoening
Electroschoktherapie
Vastbinden als jeuktherapie (jonge geschiedenis)

Behandeling bij opstoot
Lokale behandeling noodzakelijk
1e keuze corticoïdcrémes

– lokale corticoïden
– voorzichtig te gebruiken (leeftijd, huidoppervlakte)
– lokken geen astma uit
– overgevoeligheid mogelijk
– langdurig gebruik best te vermijden
– verdunning van de huid, striemen, acne, beharing, roodheid,..

*Soms extra cortisone toediening in pilvorm of spuit.

Behandeling bij opstoot
Immunomodulatoren
– Pimecrolimus (Elidel)
– Tacrolimus (Protopic)

* Immuunsysteem onderdrukkend
* Redelijk nieuwe medicatie
* Onzekerheid over risico’s
* Nadeel pijnlijke huid
* Werking bewezen

Behandeling bij opstoot / infectie
Anti-biotica
Cortisone tabletten of inspuiting
Schimmeldodende middelen

JEUK BESTRIJDING
– Antihistaminica zijn waardevol ?!

– Onderdrukking histamine of verdoving
Vb fenistil, zyrtec

– Anti depressiva:

verdoving, coping vb atarax

– Coping technieken:

mindfulness, relaxatie, afleiding, yoga

– Kleding = katoen

GEEN echte anti-jeuk medicatie

Algemene behandelingen
Vaak n.a.v. langdurige periodes van eczema

– Puva, UVB, UVA

– Lichttherapie
– Kanker risico
– Overgevoeligheid voor licht
– Voorzichtig te gebruiken

– Ciclosporine: bv Neoral

– Onderdrukt het immuunsysteem
– Kankerrisico
– Controle nierfunctie ? nierschade
– Beperkte behandelingstermijn max. 6 maanden

Onderhoudsbehandelingen
minstens dagelijks

Gericht op:
– Dagelijks gebruik.
– Huidbarriére verbeteren.
– Hydrateren en verzorgen van de huid.

Reinigen van de huid:
– WATER
– Zeep
– Syndet
– Lipide free reinigers
– Reinigende crème
– Shampoos

Huid heeft een zelfreinigende capaciteit door vernieuwing van de bovenste huidlagen

Het sebum heeft een zwak antibacteriële eigenschap

WATER:
– spoelen met koud of lauw water

* warm water droogt huid meer uit, zet de huid open waardoor er meer vochtverlies is en eventuele negatieve invloed van kalk.

– niet droogwrijven maar deppen

ZEEP:
– 2500 voor Christus
– enorm belangrijke ontwikkeling voor algemene gezondheid
– lost sebum en vuil op zodat het met water kan worden weggespoeld
– verwijdert huidschilfers, bacteriën en fungi
– vetzuur, alkali pH8-10
– bv Sunlight zeep
– bij te overvloedig gebruik kans op droge huid en irritatiedermatitis
– beschadigt de natuurlijke huidbarrière.
Opgelet voor samenstellingen (allergenen die door huidbarrière kunnen gaan)
Bv amandelolie, sesamolie, parfums, chemische additieven, …

Wat meer info over pH !!
pH waarde te hoog = minder of niet geschikt voor de atopische huid
• Hoe hoger de pH waarde hoe meer ze de huid beschadigd en uitdroogt
• pH 7 = neutraal (water)
• Hoe hoger de pH waarde hoe meer base of loog ze is

Syndets
– Syntetisch detergent
– Uitgevonden in de jaren 1950
– Vloeibaar en vast vorm
– Minder irriterend voor de huid
– PH waarde tussen 5,5 en 7
– Basis is (fatty/vet)alcohol en zuur
– Bv Dove

Bruikbaar voor de atopische huid

Andere
– Overvette zeep: basis van olie of vet
– Antibacteriële zepen bv Triclosan
– Acnezeep: zwavel, resorcine, bezoylperoxide
– Transparante zeep: glycerine en sucrose

Toepasbaar voor de atopische huid maar voorzichtigheid is aangewezen

Experiment:
– Bleekwateroplossing in bad

Verzorging:

ZALF vs Créme
Zalf = mengsel van smeerbare vetten eventueel aangevuld met een werkzame stof
Créme = emulsie van water en vetstoffen
– hydrofiele créme: olie in water emulsie
– lipofile créme: water in olie (vb. nivea)

• Lipofiele crémes hebben voorkeur voor behandeling/verzorging van de atopische huid

Hydraterende producten
– van water voorzien
– vertragen het transepidermaal waterverlies
– dragen bij tot herstel van de huidbarrière
– bv Eucerin

Zeer belangrijk voor atopisch eczeem vanwege de afwijkingen van de huid

Additieven in hydraterende zalven:
– Ureum: meest populair, veilig en efficiënt

– 3 tot 10% toepasbaar
– Voor optimale hydratatie verwerken in lipofiele créme

– Glycerin
– Natrium lactaat
– Natriumchloride
– Sorbitol
– Propyleenglycol
– …

Bv Neribase cream

Vaseline
– zalf
– hydrofoob: waterafstotend
– houdt waterverlies sterk tegen
– niet gebruiken bij vochtige of open wonden
– goed voor gelichenificeerde huid
– cosmetisch niet aantrekkelijk

Voor sporadisch gebruik, kan irritatie opwekken

Teerzalven
– voor chronisch eczeem
– ontstekkingsremmend effect
– zeer moeilijk te verzorgen
– vaak ziekenhuisopname
– teerpakkingen

Experimentele behandelingen
– Bleekwater

Gespecialiseerde behandelingen bij kinderen
Zeepreventorium De Haan
1. Lokale antibiotica
2. Corticoïdebereidingen
3. Thalassotherapie in combinatie met hydraterende emulsies
4. Opsporen van voedingsallergieën en intolleranties en uittesten
(dieet zonder kleurstoffen, conserveermiddelen en tyramines)

top

Vooruitzichten:

Aanleg tot eczema blijft voor de rest van het leven bestaan
Het verloop van atopisch eczeem, een aantal fasen waarbij het klinisch beeld als de lokalisatie van het eczeem kan variëren

Na 40-50ste levensjaar vaak vermindering van de eczema (niet altijd)

Behandeling van eczeem heeft geen invloed op het eventueel uitdoven van eczeem.

Behandelen van symptomen = Geen nieuwe medicatie in het vooruitzicht

Behandelen van oorzaak = prille onderzoekstadia
top