Soorten eczema
- Wat is eczema?
- Oorzaken eczema
- Soorten eczema
- Zwemmerseczeem
- Seborroïsch eczeem
- Contacteczeem
- Nummelair eczeem
- Asteatotisch eczeem (craquelé eczeem)
- Dyshidrotisch eczeem
- Zonne-allergie
- Constitutioneel - Atopische eczema
- Voorkomen van eczema
- Jeuk
- Eczema en allergie
- Eczema en voedselintollerantie
- Leven met eczema
- Behandeling en verzorging van de eczematische huid
- Vooruitzichten
Wat is eczema?
(Oud grieks voor vocht afscheiden)
Eczema = verzamelnaam voor verschillende soorten huidonstekkingen
- Droge huid
- Schilferige huid
- Rode onstoken huid
- Opgezwollen huid
- Vochtafscheiding van de huid
- Secundarie infecties, vb. impetigo, herpes, …
- Littekenvorming, verdikking van de huid
- Hyperpigmentie en hypopigmentie
- Overgevoeligheid voor zonlicht
top
Oorzaken Eczema
=> Onbekend <=- Erfelijke factor (eczema stigmata)
- Eczema gecompliceerd door allergische en niet-allergische triggers
- Niet alle eczema is allergie gerelateerd!? (+85% wel?)
- Filaggrin tekort?
- Allergie
- Intollerantie
top
Soorten eczema
Zwemmerseczeem
Geen eczeem!! Maar schimmelinfectie!
Kenmerken:
- Rode schilferige huid.
Besmettelijke schimmelinfectie! (Zwembaden)
Te behandelen door schimmeldodende producten
top
Seborroïsch eczeem
Vaak voorkomend bij pasgeborenen (6 tot 16 weken)
Hoofd en/of schaamstreek (luieruitslag)
Bij volwassenen:
Hoofdhuid, neusplooien, wenkbrouwen, achter de oren en borst.
Irritatie door huidgist (natuurlijke gist)
Te behandelen door gistdodende producten (niet te genezen)
top
Contacteczeem
Huiduitslag/ontstekking als gevolg van blootstelling aan (een) bepaalde stof(fen)
- Rode huid
- Jeuk
- Schilferende plekken
- Kleine blaasjes of bultjes
Oorzaak allergie of irritatie.
Vaak na herhaalde blootstelling
Vaak voorkomende stoffen m.b.t. overgevoeligheid/allergiereacties:
Precieze oorzaak van contacteczeem is opspoorbaar d.m.v. huidtesten (plaktesten)
Contacteczeem = Overgevoeligheidsmechanisme van cellulaire type.
Het is het gevolg van een sensibilisatie ten opzichte van een stof waarmee de huid voorheen in contact kwam, ‘Het contactallergeen’.
- Vaak levenslang
- Allergenen worden gevormd door enkelvoudige scheikundige stoffen (haptenen).
- Vergroot risico indien men beschadigde huid heeft (andere vormen van eczeem)
Komt voor waar de huid in contact is geweest met het ‘allergeen’.
Aangezicht, hoofdhuid, oren, hals en nek, romp, huidplooien, armen, benen, handen en polsen.
Belangrijkste Allergenen bij contacteczeem:
- Metalen en metaalzouten: bv jeansknoppen
- Kwik
- Rubbertoevoegstoffen: handschoenen, laarzen
- Harsen: lijm
- Grondstoffen voor cosmetica: parfum, bewaarmiddelen
- Farmaceutische middelen: antibiotica, anti-inflammatoire stoffen
- Bewaarmiddelen
top
Nummelair eczeem
Jeukende ronde plekken op de huid van armen en benen
Soms met vochtblaren
Meer bij mannen dan bij vrouwen
Oorzaak onbekend
top
Asteatotisch eczeem (craquelé eczeem)
Vooral bij ouderen
Oorzaak: uitdroging van de huid
Vaak gelokaliseerd op de onderbenen
top
Dyshidrotisch eczeem
Gelokaliseerd op de dikkere delen van de huid bv vingers, handpalmen en voetzolen.
Jeukende blaasjes (vochtig), kan grotere plekken vormen
Oorzaak onbekend.
top
Zonne-allergie
Abnormale huidreactie bij normale blootstelling aan licht
Symptomen:
- Sterk jeukende bolletjes
- Roodheid
- Zwelling
- Schilfering
- Jeuk
- Ademhalingsstoornissen
- …
Behandeling:
- Licht gewenning
- Licht therapie
- Anti zonnebrand middelen
- Anti-malariamiddelen
Bij zware gevallen: schadelijke lichtbronnen (zon) vermijden
Abnormale huidreactie bij normale blootstelling aan licht
top
Constitutioneel - Atopisch eczeem
Constitutioneel eczeem: (20%)
Veel voorkomende, sterk jeukende, niet besmettelijke chronische onstekking van de huid.
Afwijking begint meestal in de eerste 6 levensmaanden en verdwijnt in ongeveer de helft van de gevallen tegen de puberteit.
75% van de patiënten is jonger dan 20 jaar.
Maar het kan zich voortzetten of zich pas nadien ontwikkelen.
Atopisch eczeem: (80%)
Meest voorkomende vorm van constitutioneel eczeem gekenmerkt door de aanwezigheid van allergeen-specifieke IgE anti-lichamen (onderdeel van het atopisch syndroom).
Constitutioneel - Atopische eczema
(atopische dermatitis, neurodermatitis)
• Meest voorkomende vorm
• Chronische ziekte
Sterk jeukende onstoken huid
Veel voorkomend eerste levensjaren
Verdwijnt voor ongeveer de helft van de patiënten tijdens de pubertijd
Kan op alle leeftijden toeslaan en zich verderzetten
Opflakkeringen
Bij Chronische patiënten altijd aanwezig.
3% van de Belgen (in opmars)
7% van de kinderen
70% heeft in directe familie ook eczema, astma, hooikoorts, allergie
Prevalentie:
- 3% van de Belgen (in opmars)
- Indien aanwezig in beide ouders ? 70% kans
- 1 ouder 58% kans op atopische dermatitis
- Bij geen van beide ouders: bij eerste kind met eczema heeft het volgende kind 20 à 35 % kans op eczema.
Fysieke kenmerken:
- Plooien onder de ogen
- Verhoogd vochtverlies uit de huid
- Verlaagde sebum productie en veranderde samenstelling
- White dermatographism
- Te weinig huidvet
- Moeilijker bruinen op aangetaste huid
- Huiduitslag op alle plekken van het lichaam
- Hevige jeuk
- Pijn
- Droge schilferende huid
- Rode geïrriteerde huid (of onstoken)
- Lichenificatie
- Blaasjes en blaren
- Pigmentverandering
- Vermoeidheid
Complicaties:
- Secundaire besmetting door bacteriën
- Secundaire besmetting door virussen (herpes)
- 40% vertoont oogaantasting
- Soms uiting van immunodeficiëntie
- Chronische vermoeidheid
- Verzwakte algemene gezondheid
- Psychologische factoren
Psychologische kenmerken
- Geen genezing = geen hoop
- Sociaal isolement (kinderen)
- Sport is zeer moeilijk (zweetirritatie)
- Depressie, eenzaamheid ? vererging eczema door gebrek aan verzorging
- Financieel zwaar om te dragen
- Zelfmoord
Oorzaak:
- ?
- Erfelijke aanleg: genetische afwijking (verschillende genen)
- Verhoogde IgE waarde => toename histamine in het lichaam
Voorkomen van eczema = voorkomen van allergie?
Veel controverse, meerdere stellingen, …
- Langdurig geven van borstvoeding, min. 6 maanden
- Saneren van het huis vs niet saneren
- Huisdieren vs geen huisdieren
- Scandinavisch onderzoek vis eten voor zes maanden en houden van vogel als huisdier.
- Link tussen voedselallergie, voedselintollerantie en atopische eczema
top
JEUK!
Eerste definitie door Duitse arts Samuel Hafenreffer:
Onaangename gewaarwording welke de drang of reflex uitlokt tot krabben.
Definitie:
Slecht te lokaliseren, niet-adaptieve, doorgaans onaangename gewaarwording welke de drang tot krabben uitlokt
top
Eczema & allergie
Atopisch eczeem vormt een onderdeel van het ‘atopisch syndroom’
(eczema, astma, hooikoorts,…)
Inhalantie-allergenen:
Binnenomgeving: huisstofmijt, huidieren, schimmels, planten, snijbloemen, dierlijke en plantaardige produkten (kussens, verf, dekbedden), vloerbedekking
Buitenomgeving: pollen, gras, bomen (berk), onkruidsoorten
Voedselallergenen:
Kippenei (eiwit), koemelk, pinda’s, vis en schaaldieren.
Ook door minder allergene plantaardige voedingsmiddelen zoals peulvruchten, noten, zaden, fruit, groenten en granen
top
Eczema & voedselintollerantie
Eczema versterkt of veroorzaakt door intollerantie (niet IgE).
Kan wel in combinatie met allergische overgevoeligheid.
Hot flushing
Zweten
Wheezing
Eczema (onmiddellijk en vertraagd)
Veroorzaakt door:
- Kleurstoffen
- Bewaarmiddelen:
- Tyramine
- Glutaminezuur en glutamaten
- Salicylzuur
- Plantaardige gommen
top
Leven met eczema
Netel-gevoel.
Leven met een handicap?
Geen keus.
Isolement (vooral voor mensen die ook voedselallergie/astma hebben)
Vermoeidheid
Voortdurend aanpassen
De huid van eczema patiënten heeft een verlaagde huidprikkeldrempel waardoor de huid gemakkelijker en sneller geïrriteerd raakt na contact met prikkels:
- Irriterende stoffen: kalk, chloor enz…
- Klimaatfactoren: droge lucht, zon (zon + inspanning = zweet = irritatie)
- Psychogene factoren: emotionele stress, life events, slaaptekort, koorts
- Gestoorde microflora: huidbacteriën, vooral stafylokokken aanwezig bij 90 % van de patiënten
Vatbaar voor schimmels zoals Candida Albicans.
Wat zoekt een eczemapatiënt?
Erkenning van de aandoening:
- Onderschat (vb. werkgever, studies)
-fun in de media (Het eiland, typetjes,…)
-Eczema is de schuld van de patiënt (stress, dokters die de patiënt opgeeft)
-Onzekerheid over de juiste behandelingsmethode en opvolging (betere omschrijving bij medisch personeel)
Efficiënte verzorging van de huid (hydratatie)
Maskeren van het probleem
Jeuk en/of pijn verlichting
Eczema
Niet te genezen! Wel te behandelen!
Chronische aandoening ? chronische behandeling
Doorbreken van de jeuk - krabcyclus
top
Behandeling en verzorging van de eczematische huid
Vroeger:
Opname in gesticht => psychische aandoening
Electroschoktherapie
Vastbinden als jeuktherapie (jonge geschiedenis)
Behandeling bij opstoot
Lokale behandeling noodzakelijk
1e keuze corticoïdcrémes
- lokale corticoïden
*Soms extra cortisone toediening in pilvorm of spuit.
Behandeling bij opstoot
Immunomodulatoren
- Pimecrolimus (Elidel)
- Tacrolimus (Protopic)
* Immuunsysteem onderdrukkend
* Redelijk nieuwe medicatie
* Onzekerheid over risico’s
* Nadeel pijnlijke huid
* Werking bewezen
Behandeling bij opstoot / infectie
Anti-biotica
Cortisone tabletten of inspuiting
Schimmeldodende middelen
JEUK BESTRIJDING
- Antihistaminica zijn waardevol ?!
- Anti depressiva:
- Coping technieken:
- Kleding = katoen
GEEN echte anti-jeuk medicatie
Algemene behandelingen
Vaak n.a.v. langdurige periodes van eczema
- Puva, UVB, UVA
- Ciclosporine: bv Neoral
Onderhoudsbehandelingen
minstens dagelijks
Gericht op:
- Dagelijks gebruik.
- Huidbarriére verbeteren.
- Hydrateren en verzorgen van de huid.
Reinigen van de huid:
- WATER
- Zeep
- Syndet
- Lipide free reinigers
- Reinigende crème
- Shampoos
Huid heeft een zelfreinigende capaciteit door vernieuwing van de bovenste huidlagen
Het sebum heeft een zwak antibacteriële eigenschap
WATER:
- spoelen met koud of lauw water
* warm water droogt huid meer uit, zet de huid open waardoor er meer vochtverlies is en eventuele negatieve invloed van kalk.
- niet droogwrijven maar deppen
ZEEP:
- 2500 voor Christus
- enorm belangrijke ontwikkeling voor algemene gezondheid
- lost sebum en vuil op zodat het met water kan worden weggespoeld
- verwijdert huidschilfers, bacteriën en fungi
- vetzuur, alkali pH8-10
- bv Sunlight zeep
- bij te overvloedig gebruik kans op droge huid en irritatiedermatitis
- beschadigt de natuurlijke huidbarrière.
Opgelet voor samenstellingen (allergenen die door huidbarrière kunnen gaan)
Bv amandelolie, sesamolie, parfums, chemische additieven, …
Wat meer info over pH !!
pH waarde te hoog = minder of niet geschikt voor de atopische huid
• Hoe hoger de pH waarde hoe meer ze de huid beschadigd en uitdroogt
• pH 7 = neutraal (water)
• Hoe hoger de pH waarde hoe meer base of loog ze is
Syndets
- Syntetisch detergent
- Uitgevonden in de jaren 1950
- Vloeibaar en vast vorm
- Minder irriterend voor de huid
- PH waarde tussen 5,5 en 7
- Basis is (fatty/vet)alcohol en zuur
- Bv Dove
Bruikbaar voor de atopische huid
Andere
- Overvette zeep: basis van olie of vet
- Antibacteriële zepen bv Triclosan
- Acnezeep: zwavel, resorcine, bezoylperoxide
- Transparante zeep: glycerine en sucrose
Toepasbaar voor de atopische huid maar voorzichtigheid is aangewezen
Experiment:
- Bleekwateroplossing in bad
Verzorging:
ZALF vs Créme
Zalf = mengsel van smeerbare vetten eventueel aangevuld met een werkzame stof
Créme = emulsie van water en vetstoffen
- hydrofiele créme: olie in water emulsie
- lipofile créme: water in olie (vb. nivea)
• Lipofiele crémes hebben voorkeur voor behandeling/verzorging van de atopische huid
Hydraterende producten
- van water voorzien
- vertragen het transepidermaal waterverlies
- dragen bij tot herstel van de huidbarrière
- bv Eucerin
Zeer belangrijk voor atopisch eczeem vanwege de afwijkingen van de huid
Additieven in hydraterende zalven:
- Ureum: meest populair, veilig en efficiënt
- Glycerin
- Natrium lactaat
- Natriumchloride
- Sorbitol
- Propyleenglycol
- …
Bv Neribase cream
Vaseline
- zalf
- hydrofoob: waterafstotend
- houdt waterverlies sterk tegen
- niet gebruiken bij vochtige of open wonden
- goed voor gelichenificeerde huid
- cosmetisch niet aantrekkelijk
Voor sporadisch gebruik, kan irritatie opwekken
Teerzalven
- voor chronisch eczeem
- ontstekkingsremmend effect
- zeer moeilijk te verzorgen
- vaak ziekenhuisopname
- teerpakkingen
Experimentele behandelingen
- Bleekwater
Gespecialiseerde behandelingen bij kinderen
Zeepreventorium De Haan
1. Lokale antibiotica
2. Corticoïdebereidingen
3. Thalassotherapie in combinatie met hydraterende emulsies
4. Opsporen van voedingsallergieën en intolleranties en uittesten
(dieet zonder kleurstoffen, conserveermiddelen en tyramines)
top
Vooruitzichten:
Aanleg tot eczema blijft voor de rest van het leven bestaan
Het verloop van atopisch eczeem, een aantal fasen waarbij het klinisch beeld als de lokalisatie van het eczeem kan variëren
Na 40-50ste levensjaar vaak vermindering van de eczema (niet altijd)
Behandeling van eczeem heeft geen invloed op het eventueel uitdoven van eczeem.
Behandelen van symptomen = Geen nieuwe medicatie in het vooruitzicht
Behandelen van oorzaak = prille onderzoekstadia
top